درمان قفل شدن انگشت شست دست

آیا تا کنون به اهمیت دست سالم خود فکر کرده‌اید؟ دست سالم شاید یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌هایی باشد که در وجود انسان نهاده شده است. بیماری‌های مختلفی می‌تواند دست انسان را درگیر کند و حرکات آن را با محدودیت و درد همراه کند. یکی از این بیماری‌های دست، شست ماشه‌ای است که در این مقاله درباره آن صحبت خواهیم کرد. همچنین در این مقاله به شما خواهیم گفت که کاردرمانی با مداخلات خود چگونه می‌تواند انگشت ماشه‌ای را تا حد امکان برطرف کند.

انگشت ماشه‌ای چیست؟ منظور از تریگر فینگر چیست؟

شست یا انگشت ماشه‌ای یک بیماری التهابیست که در اثر التهاب غلاف سینوویال اطراف انگشت شست ایجاد می‌شود. شاید فکر کنید این بیماری مختص شست می‌باشد اما ممکن است در بقیه انگشتان هم بروز کند. این عارضه با قفل شدن انگشت شست یا دیگر انگشتان در حالت خمیده شناسایی می‌شود. انگشت ماشه‌ای در خانم‌ها با میانگین سنی ۴۰ـ۶۰ سال شیوع بیشتری دارد. دراین مقاله ابتدا اندکی درباره‌ی آناتومی غلاف سینوویال توضیح می‌دهیم سپس علل، نشانه‌ها و درمان‌های این بیماری را بررسی می‌کنیم.

قفل شدن انگشت شست دست چیست؟

قفل شدن انگشت شست معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که حرکت تاندون خم‌کننده انگشت در مسیر خود به‌راحتی انجام نشود. در این حالت ممکن است فرد هنگام خم و راست کردن شست، احساس گیرکردن یا درد داشته باشد.

یکی از علل شایع این وضعیت، انگشت ماشه‌ای (Trigger Finger) است. اگر التهاب یا ضخیم‌شدن تاندون و غلاف اطراف آن افزایش پیدا کند، حرکت تاندون دشوارتر شده و ممکن است انگشت در حالت خم‌شده گیر کند. علائم می‌توانند خفیف باشند و فقط در ساعات خاصی از روز احساس شوند یا در موارد شدیدتر، حرکت شست را به‌طور محسوسی محدود کنند. تشخیص دقیق علت، به بررسی علائم و معاینه توسط پزشک یا متخصص مربوط نیاز دارد.

شرح آناتومی دست برای درک بهتر محل و علت وقوع انگشت ماشه‌ای

اغلب عضلات فلکسوری و اکستانسوری انگشتان از ناحیه ساعد وآرنج منشا می‌گیرند. عضلات فلکسوری حین عبورازبافت همبندی فلکسور رتیناکولوم، توسط دو بافت سینوویال احاطه می‌شوند که یکی از این غلاف‌ها تاندون‌های فلکسور‌های سطحی و عمقی (تاندون‌های خم‌کننده‌ی مخصوص انگشتان ۱-۴) و دیگر غلاف، تاندون فلکسور(خم کننده) دراز شست را احاطه می‌کند. در غلاف سینوویال، مایع سینوویال ترشح می‌شود. این مایع به حرکت روان تاندون‌ها در غلاف کمک می‌کند و اصطکاک را به حداقل می‌رساند. خود غلاف نیز تاندون‌ها را درجای خود، روی استخوان‌ها نگه می‌دارد.

نشانه‌های انگشت ماشه‌ای چیست؟

در زیر به برخی از نشانه‌های انگشت ماشه‌ای اشاره می‌کنیم:

• انگشت ماشه‌ای با گیرافتادن انگشت درحالت خمیده مشخص می‌شود‍، که خمیدگی را نمی‌توان صاف کرد.
• سفتی همراه با درد بسیار شدید در انگشتان وجود دارد.
• معمولا در صبح‌ها سفتی بیشتری وجود دارد که میزان آن به شدت بیماری وابسته است.
• صداهای ترق تروق از مفاصل شنیده می‌شود.
• برجستگی‌های کوچک یا بزرگ (گرهک) و مشهود در انتهای انگشتان و نزدیک کف دست مشاهده می‌شود.

علت قفل شدن انگشت شست دست چیست؟

علت قفل شدن انگشت شست دست همیشه یکسان نیست، اما التهاب و ضخیم‌شدن تاندون از دلایل مهم آن محسوب می‌شود. تاندون‌ها ساختارهایی هستند که عضلات را به استخوان متصل می‌کنند و در حرکت انگشتان نقش دارند.

عوامل مختلفی می‌توانند احتمال بروز این مشکل را افزایش دهند، از جمله:

• استفاده مکرر و طولانی‌مدت از دست
• انجام حرکات تکراری با انگشت شست
• وارد شدن فشار یا آسیب به دست
• التهاب تاندون یا غلاف تاندون
• بعضی بیماری‌های زمینه‌ای
• افزایش سن

البته وجود یکی از این عوامل به‌تنهایی به معنای ابتلا به انگشت ماشه‌ای نیست. اگر قفل شدن شست مکرر باشد، درد ایجاد کند یا به‌مرور شدیدتر شود، بهتر است علت اصلی آن توسط متخصص بررسی شود.

علت خم نشدن انگشت شست دست چیست؟

علت خم نشدن انگشت شست دست می‌تواند از مشکلات تاندونی تا آسیب‌های مفصلی و عصبی متفاوت باشد. اگر شست هنگام خم شدن گیر می‌کند و پس از فشار یا تلاش دوباره حرکت می‌کند، احتمال وجود مشکل در مسیر حرکت تاندون مطرح می‌شود.

در مقابل، اگر خم نشدن انگشت پس از ضربه یا آسیب ایجاد شده باشد، احتمال آسیب ساختارهای تاندونی، رباطی یا مفصلی نیز باید بررسی شود. همچنین درد و التهاب مفصل می‌تواند دامنه حرکتی شست را کاهش دهد. به همین دلیل نمی‌توان صرفاً براساس یک علامت، علت قطعی را مشخص کرد. اگر خم نشدن شست ناگهانی ایجاد شده، همراه با درد شدید، تورم، تغییر شکل یا بی‌حسی است، مراجعه سریع برای ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری دارد.

ریسک فاکتور‌های ابتلا به انگشت ماشه‌ای شامل چه مواردی است؟

در زیر به هریک از این ریسک‌ها اشاره می‌کنیم:

• زنان بیشتر در معرض این بیماری هستند.
• میانگین سنی ابتلا در این بیماری بین ۴۰ـ۶۰ سال است، پس افراد در این سن بیشتر در معرض انگشت ماشه‌ای هستند.
• در موارد زیادی دیده شده است که افراد مبتلا به سندرم تونل کارپ، پس از جراحی، مستعد این عارضه‌اند.
•  افرادی که از انگشتان خود زیاد استفاده می‌کنند و در معرض فعالیت‌های ظریف و مکرر هستند (مثل موسیقیدان‌ها، تایپیست‌ها و…)، بیشتردر معرض التهاب و درنتیجه انگشت ماشه‌ای قرار دارند.
• افرادی که بیماری‌های رماتیسمی یا دیابت دارند خطر ابتلای بیشتری دارند.
•  افرادی که شغل مرتبط با نگه داشتن طولانی مدت اشیا سنگین دارند، مثل کشاورزان نیز مستعد انگشت ماشه‌ای اند.

انگشت ماشه‌ای چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص این بیماری لازم است که به پزشک ارتوپد مراجعه شود. آزمایش خاصی برای تشخیص انگشت ماشه‌ای وجود ندارد و پزشک با استفاده ازعلایم بالینی و سابقه‌ بیماری، آن را تشخیص می‌دهد. البته برای تشخیص شدت، مکان و نواحی درد تست‌هایی گرفته می‌شود.

درمان انگشت ماشه‌ای شست از چه طریقی است؟

گفته شد که این بیماری مختص شست نیست و در همه‌ انگشتان امکان بروز دارد. درمان‌های انگشت ماشه‌ای بسیار متنوع هستند و شامل درمان‌های دارویی، تزریقی، جراحی، تمرین درمانی و…هستند. با توجه به شیوع بالای انگشت ماشه‌ای، درمان آن بسیار حائز اهمیت است.

• استراحت

 استراحت به‌ خصوص در مراحل حاد بیماری انگشت ماشه‌ای، بسیار حائز اهمیت است. لازم است در مراحل اولیه و التهاب شدید از فعالیت‌هایی که نیاز به حرکات مکرر و ظریف انگشتان دارد پرهیز شود یا تا حد زیادی کاهش یابد. فعالیت‌هایی که نیاز به نگهداری طولانی‌مدت اشیا لرزاننده مثل ماساژورها، دریل‌ها و… دارند باید حذف گردد و یا از دستکش‌های محافظ استفاده شود.

• آتل‌بندی یا استفاده از دستکش‌های تثبیت کننده دست و انگشتان

 آتل‌ها معمولا برای بی حرکت کردن دست استفاده می‌شوند که می‌توانند بصورت روزانه، شبانه یا بصورت شبانه‌روزی بسته شوند که این موارد بستگی به تشخیص پزشک دارد اما معمولا بستن شبانه‌روزی توصیه نمی‌شود. اغلب آتل‌ها در بیماری انگشت ماشه‌ای به مدت ۶ـ۸ هفته بصورت شبانه تجویز می‌شوند.

این آتل‌ها التهاب را کاهش می‌دهند، از حرکات اضافی دست جلوگیری می‌کنند و تاندون را به حالت کشیده درمی‌آورند، در نتیجه تاندونی که وظیفه‌ خم کردن انگشت را بر عهده دارد، استراحت می‌کند.

کاردرمانی انگشت ماشه‌ای

یک روش بسیار موثر برای درمان انگشت ماشه‌ای انجام تمرینات درمانی، ورزش‌ها و کشش‌های مناسب تاندون‌ها است. کاردرمانی با بهره‌گیری از دانش خود در زمینه‌ آناتومی، عملکرد دست‌، تاندون‌ها و عضلات این امکان را به وجود می‌آورد که با استفاده از تمرینات و ورزش‌های کششی سلامت خود را بازیابید. علاوه بر تمرینات، انجام ماساژ نیز توسط کاردرمانگران انجام می‌شود.

این ماساژها به منظور کاهش التهاب انگشت آسیب دیده انجام می‌شود. در ادامه مقاله چند ورزش موثر در درمان انگشت ماشه‌ای را قرار داده‌ایم تا با دسترسی آسان، به درمان شما کمک کرده باشیم. البته بررسی‌های بالینی و تمرینات تخصصی نیازمند مراجعه به کلینیک‌های کاردرمانی و تست های دقیق‌تر است.

تزریق داروها؛ درمان انگشت ماشه ای

 معمولا هنگامی‌که برای کاهش التهاب انگشتان، روش‌های درمانی غیرتهاجمی موثر نیستند، پزشک تزریق داروهای استروئیدی را پیشنهاد می‌کند. در این روش با استفاده از سوزن، داروهای ضدالتهاب را به فضای غلاف و محل التهاب تزریق می‌کنند. پس از گذشت چند روز التهاب کاهش می‌‌یابد. ممکن است داروهای مسکن برای کاهش درد نیز تزریق شود که شامل ایبوبروفن و ناپروکسن است.

درمان جراحی؛ درمان انگشت ماشه ای

در موارد بسیار شدید بیماری که با تمرین‌درمانی، آتل و… امکان درمان وجود نداشته باشد، جراحی انجام می شود. دو روش جراحی برای این بیماری وجود دارد که به شرح زیر است:

• پزشک از سوزن استفاده کرده و تاندون را در بستر دارای التهاب خود حرکت می‌دهد تا تاندون گیرافتاده را آزاد کند.
• در روش دوم، پزشک معالج در انگشت دارای التهاب، برشی ایجاد می‌کند و غلاف تاندون را باز می‌کند. این جراحی نیاز به اتاق عمل دارد.

در مراحل اولیه انگشت ماشه‌ای، طبیعتا درمان راحت‌تر بوده و شامل درمان‌های غیرتهاجمی و غیرجراحی می‌باشد. به طور کلی در مقایسه‌ روش‌های درمانی، درمان‌های غیرجراحی از جمله تمرین‌درمانی، از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که درمان‌های جراحی و تزریقی عوارض بسیار زیادی از جمله پوکیِ استخوانِ ناشی از تزریق بیش از اندازه کورتیکواستروئیدها، استفاده بیش از حد از داروهای التهابی، عوارض بیهوشی و… دارند. در نتیجه انجام تمرینات و ورزش‌ها پیشنهاد می‌شود و در اولویت هستند.

تمرینات شست ماشه‌ای در خانه

علاوه بر جلسات منظم کاردرمانی، نیاز است تا تمرینات لازم برای رفع شست ماشه‌ای را در خانه نیز انجام دهید. برای این کار تیم kardarmani.info بروشوری برای شما تهیه کرده است که می توانید آن را دانلود کنید و تمرینات لازم را انجام دهید.

این نکته را فراموش نکنید که تمرینات باید در زمان مشخص و طبق یک توالی خاص انجام شود تا بهترین نتیجه حاصل گردد. همچنین بر این نکته واقف باشید که انجام تمرین در خانه جایگزین جلسات کاردرمانی نخواهد شد، چرا که شما نیازمند آن هستید تا با یک متخصص کاردرمانی در ارتباط باشید تا بهبودی، کامل حاصل شود.

همه‌ ما نعمت سلامتی را زمانی درک می‌کنیم که به یک بیماری مبتلا می‌شویم. اما بیماری همیشه به معنی نا‌توانی کامل نیست. خوشبختانه بیماری شست ماشه‌ای نیز ناتوانی دائمی ایجاد نمی کند و شما می‌توانید با مراجعه زود هنگام به کاردرمانی مشکل خودتان را حل کنید. آنچه که در روند درمان تاثیرگذار است، حوصله و امید به بهبودی است. از شما می‌خواهیم که روند درمان را جدی بگیرید و آن را تا انتها ادامه دهید.

کاردرمانی قفل شدن انگشت شست دست

کاردرمانی می‌تواند در مدیریت قفل شدن انگشت شست دست، به‌خصوص در مواردی که علائم خفیف تا متوسط هستند، نقش مهمی داشته باشد. هدف اصلی کاردرمانی دست، کاهش تحریک تاندون، حفظ دامنه حرکتی شست، جلوگیری از خشکی و کمک به انجام فعالیت‌های روزمره با فشار کمتر روی انگشت است. روش درمان باید پس از ارزیابی وضعیت شست و علت قفل شدن انتخاب شود. منابع تخصصی Hand Therapy نیز استفاده از آتل، اصلاح فعالیت‌ها و تمرینات کنترل‌شده را از گزینه‌های محافظه‌کارانه برای Trigger Thumb معرفی می‌کنند.

کاردرمانی چگونه به درمان قفل شدن انگشت شست کمک می‌کند؟

در کاردرمانی، ابتدا دامنه حرکتی شست، میزان درد، شدت قفل شدن، قدرت دست و فعالیت‌هایی که علائم را تشدید می‌کنند بررسی می‌شود. سپس برنامه درمانی متناسب با شرایط فرد تنظیم خواهد شد.

یکی از اقدامات مهم، اصلاح فعالیت‌ها است. کاهش حرکات تکراری مانند گرفتن، فشردن و نیشگون گرفتن می‌تواند فشار واردشده به تاندون را کمتر کند. کاردرمانگر همچنین ممکن است برای برخی افراد آتل مناسب، به‌ویژه برای زمان خواب، تجویز یا طراحی کند تا حرکت شست محدود شده و احتمال قفل شدن کاهش پیدا کند.

در کنار آن، تمرینات ملایم و کنترل‌شده برای حفظ حرکت شست و جلوگیری از خشکی انجام می‌شوند. این تمرینات نباید باعث افزایش قابل‌توجه درد یا تشدید قفل شدن شوند.

تمرینات کاردرمانی برای قفل شدن انگشت شست

تمرینات مورد استفاده در کاردرمانی باید براساس وضعیت هر فرد انتخاب شوند. یکی از تمرین‌های رایج، حرکت کنترل‌شده مفصل انتهایی شست است؛ در این تمرین، پایه شست ثابت نگه داشته شده و قسمت انتهایی آن به‌آرامی خم و صاف می‌شود. تمرین دیگر، تماس دادن نوک شست با نوک انگشتان و حرکت دادن شست در امتداد انگشت است. این حرکات با هدف حفظ انعطاف‌پذیری و کمک به حرکت بهتر تاندون انجام می‌شوند.

تعداد دفعات و میزان تکرار تمرین باید متناسب با علائم فرد تعیین شود. انجام تمرین‌های شدید یا تلاش برای باز کردن اجباری شستِ قفل‌شده می‌تواند وضعیت را تحریک کند؛ بنابراین بهتر است برنامه تمرینی توسط کاردرمانگر ارزیابی و تنظیم شود.

سوالات متداول در مورد قفل شدن انگشت شست دست

۱. چرا انگشت شست دست قفل می‌شود؟
التهاب یا ضخیم شدن تاندون و غلاف آن یکی از علل شایع قفل شدن شست است، اما آسیب، حرکات تکراری و برخی مشکلات دیگر نیز می‌توانند نقش داشته باشند.

۲. آیا قفل شدن انگشت شست نیاز به جراحی دارد؟
خیر، همه موارد به جراحی نیاز ندارند. در بسیاری از موارد ابتدا روش‌های غیرجراحی بررسی می‌شوند و جراحی معمولاً برای شرایط مقاوم یا شدید مطرح می‌شود.

۳. آیا می‌توان برای قفل شدن انگشت شست تمرین انجام داد؟
در برخی شرایط تمرینات مناسب می‌توانند به حفظ دامنه حرکت کمک کنند، اما نوع و شدت تمرین باید با توجه به علت مشکل تعیین شود.

۴. چه زمانی قفل شدن انگشت شست خطرناک است؟
قفل شدن همراه با آسیب شدید، تغییر شکل، درد شدید، تورم قابل‌توجه، بی‌حسی یا ضعف نیازمند ارزیابی پزشکی سریع‌تر است.